Rozwój dziecka to otwieranie go na otoczenie
Share Button

Drogą do kształtowanie się fizycznego i psychicznego rozwoju dziecka jest poznawanie otaczającego świata. Dlatego w tym samym czasie powinno się mu dostarczać wielu wrażeń i bodźców, by w sposób ciągły zaspokajać jego potrzeby poznawcze. Żłobek mu to zapewnia. Dba o to personel opiekuńczo-wychowawczy z odpowiednią wiedzą merytoryczną i umiejętnościami praktycznymi. Jego rolą jest zapewnienie właściwej organizacji otoczenia, a we współpracy z rodziną i środowiskiem, sprawowanie opieki nad jego zdrowiem i bezpieczeństwem. Program opieki w żłobku jest zorientowany na stymulację rozwoju dzieci, działalność profilaktyczną i kompensacyjną, przygotowującą dziecko do etapu przedszkolnego. Niemowlęta mają zapewnioną opiekę wychowawczą, w ramach której pobudza się ich aktywność i zaspokaja potrzeby, realizując wymagania rozwoju psycho-motorycznego.

Działania żłobka ukierunkowane są więc na:

  • stymulowanie rozwoju psychofizycznego
  • rozwijanie procesów poznawczych
  • pobudzanie zainteresowania otoczeniem
  • wprowadzenie w kontakt z innymi dziećmi
  • uczenie rozpoznawania podstawowych dźwięków, czynności, osób
  • przygotowanie dziecka do etapu przedszkolnego

Pierwsze lata życia dziecka to niepowtarzalny, a przez to wymagający szczególnej uwagi okres w jego rozwoju. Większość jego wrodzonych umiejętności rozwija się intensywnie w wieku przedszkolnym. Nie można jednak zlekceważyć okresu poprzedzającego ten etap.

Prawidłowe kierowanie rozwojem dziecka do 3 roku życia w dużym stopniu decyduje o efektywności jego postępów, otwartości na kontakt z rówieśnikami i proces edukacji w przedszkolu.

Dlatego działania ukierunkowane na pobudzanie zdolności poznawczych i społecznych już na etapie opieki w żłobku, zapewniają dziecku niezbędne podstawy w komunikacji i dostarczają zasoby do prawidłowego i odpowiednio dynamicznego rozwoju na dalszym etapie. Wszystko to co dziecko wynosi z programu wychowawczego w żłobku w okresie przedszkolnym jest dobrym wsparciem w profilaktyce ewentualnych trudności w nauce w późniejszym okresie. Program żłobka i przedszkola jest tu spójny – zakłada działania, dążące do niwelowania dysharmonii i zaburzeń rozwojowych oraz wspomagania wyrównywania zaniedbań środowiskowych.

Funkcje, które realizuje program opieki w żłobku:

  • opiekuńcza
  • kształcąca
  • wychowawcza
  • diagnostyczno – terapeutyczna

 

Pierwszy kontakt ze światem
Share Button

W pierwszym roku życia dziecka rodzice czerpią niezapomniane przeżycia z bezpośredniego kontaktu z nim. Obserwują, jak z każdym dniem, tygodniem i miesiącem niemowlę rośnie i zyskuje na sile. Widzą, jak coraz pewniej siedzi, stoi, raczkuje, żeby niedługo potem cieszyć się pierwszymi, samodzielnie postawionymi krokami. Nabywane z tygodnia na tydzień zdolności manipulacyjne pozwalają dziecku na wykonywanie wielu ruchów i zdobywanie z czasem umiejętności chwytania. Z kolei postępujący rozwój wrażliwości zmysłów oraz zwiększanie się umiejętności mowy pozwala na usłyszenie pojedynczych sylab i wreszcie pierwszych słów. Każda nowo opanowana czynność, umiejętność dziecka, jest dla rodziców wielką radością. Chcą bezpośrednio uczestniczyć w procesie tej ewolucji i jest zrozumiałe, że powrót do aktywności zawodowej w pewien sposób to ogranicza.  Nie ułatwia też sprawy przekonanie rodziców o konieczności zachowania stałej bliskości matki z dzieckiem i świadomość, że jedynie najlepszym środowiskiem do bezpiecznego jego rozwoju jest dom. W zniesieniu tego oporu, który ma wyraźnie emocjonalne uzasadnienie, może być pomocna, a nawet niezbędna wiedza o zachowaniach dziecka zachodzących na dalszych etapach jego rozwoju psychosomatycznego. Korzystając z tej wiedzy rodzice mogą nie tylko pomóc dziecku, wspierając go spokojem i opanowaniem, ale też sobie – ucząc się rozumienia percepcji dziecka i jego reakcji na nowe warunki, nowe twarze, nowy świat poza tym oswojonym i znanym już w domu.

Z upływem czasu dziecko nabywa umiejętność rozpoznawania osób, brzmienia nazw przedmiotów czy określonych czynności. Potrafi też rozróżnić mimikę i reagować adekwatnie do emocji, które czyta z wyrazu twarzy. Pojawienie się obcej osoby, której głosu, zapachu, twarzy nie zna, powoduje reakcje lękowe, okazywane powagą, płaczem, onieśmieleniem czy innymi, właściwymi sobie. Wrażliwość dziecka, jego nieporadność i zależność od opiekunów  ujawnia się zwłaszcza w sytuacji zmieniających się warunków otoczenia. Jego reakcje na te nowe okoliczności są błędnie często utożsamiane z niekompetencją personelu i brakiem odpowiedniego nastawienia. Tymczasem co innego jest rzeczywistym powodem – zachowania dziecka na tym tle są wynikiem obiektywnego procesu rozwojowego i wychowawczego.

Uczenie się przez zabawę
Share Button

Podstawowym elementem stymulacji rozwoju dziecka w żłobku są prowadzone indywidualnie formy zabawy. Wychowawczyni, znając poziom postępów dziecka dostosowuje do tego właściwe narzędzia. Zachęca dziecko do wykonywania odpowiednich ruchów, gestów, prowokuje do wypowiadania pierwszych sylab lub prostych słów. Animowane są również zabawy, w czasie których pobudza się wrażenia wzrokowe, słuchowe i aktywność ruchową dziecka. Prowadzone są także zabawy dźwiękonaśladowcze, manipulacyjno-słuchowe czy też rozwijające spostrzegawczość. Nie bez przyczyny głównym źródłem zdobywania doświadczeń na wczesnym etapie rozwoju dziecka jest zabawa. W zabawie dzieci rozwijają sprawność psychomotoryczną, uważnie obserwują najbliższe otoczenie. To zabawa stwarza okazję do poznawania nowych przedmiotów, czynności czy słów. W okresie przedszkolnym kontynuowana już na wyższym poziomie aktywności dziecka i zaangażowania grupy, usprawnia proces analizy i syntezy. W efekcie dzieci w toku działań aktywizujących i organizowanych zabaw zdobywają w żłobku różnorodne doświadczenia, doskonalą umiejętność słuchania, uczą się obserwować otoczenie, rozwijają percepcję wzrokową i słuchową i doskonalą sprawność manualną.

Żłobek zapewnia dziecku to, czego nie może otrzymać w domu rodzinnym
Share Button

Okres do 6 roku życia, a w tym właśnie 3 pierwsze lata, są niezwykle ważne dla kształtowania się percepcji dziecka, nabywania doświadczeń i podstawowych umiejętności na poziomie poznawczym i komunikacyjnym. Istotnym przemianom w tym czasie podlega także relacja dziecka z otoczeniem. Żłobek wprowadza dziecko w świat dotąd dla niego obcy. Do dziecka zaczynają docierać różne bodźce, na tym etapie jeszcze nierozpoznane i wiadomości ze świata, którego też jeszcze nie zna. Dzięki stopniowaniu kontaktu z otoczeniem, dziecko uczy się istnienia nowych przedmiotów, przestrzeni, a co najważniejsze osób. Przebywanie dziecka w grupie już na wczesnym etapie, uczy tego kontaktu. A ten w procesie dalszego rozwoju, wspiera zdolności społeczne i umiejętność współżycia z rówieśnikami, wyposażając dziecko w podstawy do prawidłowych postaw społecznych. Kadra pedagogiczna dbając o  rozwój dziecka, na tym etapie wymagający szczególnej uwagi, proces ten traktuje bardzo indywidualnie. Poznawanie więc stopniowane jest odpowiednio do predyspozycji dziecka i jego zdolności adaptacyjnych.

Dlaczego Twoje dziecko uczęszczając do żłobka, zyskuje większe szanse:

  • znacząca część zdolności poznawczych człowieka kształtuje się w pierwszych latach życia, zgodnie z badaniami wczesna opieka i edukacja pozytywnie wspiera rozwój intelektualny i  emocjonalny dzieci
  • obecność dziecka w grupie i jego pierwsze kontakty z rówieśnikami, stwarzają szansę na większy rozwój jego dojrzałości emocjonalnej i kompetencji społecznych w dalszym okresie życia
  • poznawanie nowego otoczenia i innych osób, niż te znane ze środowiska domowego sprzyja budowaniu pozytywnych relacji między rodziną a światem zewnętrznym;
  • grupa rówieśnicza i nawiązywane w niej pod kierunkiem wychowawcy pierwszych kontaktów stymuluje umiejętności językowe – poznawania i wypowiadania sylab oraz formułowania pierwszych słów
  • wychowanie żłobkowe jest niezwykle cenną okazją do nabywania doświadczeń w trakcie zabawy, która jest dla dzieci intensywnym procesem uczenia się
  • wychowanie przedszkolne pozwala wzbogacić wartości i doświadczenia wyniesione z domu o doświadczenia rówieśników
  • obecność dziecka w grupie żłobkowej stwarza nauczycielom okazję do jego profesjonalnej obserwacji i zauważenia ewentualnych niepokojących zachowań czy niedostatku podstawowych aktywności/umiejętności – wychowawca we współpracy z rodzicami może rozwijać i korygować zaburzone funkcje dziecka
  • żłobek pomaga skutecznie kształtować gotowość dziecka do opieki i edukacji przedszkolnej
Uczymy się żłobka – czyli co powinien wiedzieć rodzic, żeby ułatwić dziecku okres adaptacji.
Share Button

Dla łatwiejszego przebrnięcia przez trudności adaptacyjne swoich dzieci, rodzice powinni się zaznajomić z pracą żłobka i pełnioną przez niego funkcją. Dobrze jest, aby rodzice wiedzieli, kto się będzie zajmować dzieckiem, jakie warunki będą jemu zapewnione, poznać pomieszczenia, w których będzie przebywało, gdzie będzie spało, co robiło, jak należy je przygotować i jakie z niezbędnych rzeczy dostarczyć. Wiadomości te powinny pochodzić od osób kompetentnych, inne źródła mogą wprowadzić niepotrzebny niepokój i eskalację niepewności.

Oddanie małego dziecka pod opiekę inną niż rodzicielska jest dla samych rodziców etapem zawsze silnie niepokojącym i stresującym. Szczególnie jeśli opieka ta dotyczy niemowlęcia. W złagodzeniu tej zmiany powinna rodziców, a zwłaszcza mamę, wesprzeć wiedza, uświadamiająca istotę rozwoju małego dziecka oraz informacja o zachodzących w nim zmianach fizycznych i emocjonalnych. To niezwykle przydatny zasób, który wiele wyjaśnia, pozwalając przynajmniej w dużym stopniu zniwelować trudności emocjonalne dorosłych w przechodzeniu przez okres przystosowania dziecka do nowych, i o czym należy pamiętać, rozwojowych okoliczności.

Miejsce wspierające zrównoważony rozwój Twojego dziecka
Share Button

Dlatego tak ważne jest w świadomości rodziców przesunięcie akcentu ze żłobka jako miejsca zastępczej opieki na miejsce, które przy ich właśnie pomocy ma stać się sprzymierzeńcem w stymulacji zdolności poznawczych i interpersonalnych dziecka. Miejscem, które uczy dziecko reagowania w kontekście społecznym, gdzie nie jest ono, jak w przypadku opieki indywidualnej w domu, jedynym odbiorcą i nadawcą w relacji z rodzicem czy opiekunką, ale znajduje się w środowisku wspólnym także dla innych dzieci. O ile łatwiej na dalszym etapie rozwoju będzie temu dziecku zaakceptować udział w jego rzeczywistości innych ludzi. Dzięki obecności w grupie uczy się ono nie tylko swoich potrzeb wobec innych, ale też uświadamia sobie, na razie na bardzo podstawowym poziomie komunikacji, potrzeb innych wobec niego. Żłobek to wreszcie miejsce, które ma za zadanie asystować dziecku w procesie wchodzenia w relacje z otoczeniem, dziećmi czy dorosłymi innymi, niż ci znani z domu. Ma stopniowo otwierać dziecko na samodzielność, uczyć je radzenia sobie w różnych, często aranżowanych okolicznościach i oswajać je z byciem częścią grupy, w której to dziecko może realizować potrzebę poznawania nowych bodźców.

Jak przebrnąć przez trudności adaptacyjne swojego dziecka w żłobku, tak by miało ono poczucie bycia w bezpiecznym i dobrym miejscu?

Brak wiary w kompetencje czy ciągle za mała wiedza?
Share Button

Żłobki są potrzebne dla obojga rodziców, dla matek, które chcą/muszą utrzymać stosunkowo ciągłą możliwość zatrudnienia albo wrócić do aktywności zawodowej po przerwie związanej z pierwszym okresem wychowawczym. Ma to również kolosalne znaczenie dla matek samotnie wychowujących dzieci bądź studiujących. Potrzebne są również babciom, które angażując się do opieki nad wnukami w sytuacji, kiedy oboje rodzice pracują, dzięki żłobkowi mogą być odciążane. W momencie pojawienia się dziecka różne sytuacje życiowe, rodzinne, zawodowe wymagają więc często podjęcia decyzji o zapewnieniu mu opieki innej niż rodzicielska.

Początkowy etap życia małego dziecka upływa przeważnie pod troskliwą opieką rodziców, w atmosferze intymności, spokoju, ciepła rodzinnego i zyskującego na sile przywiązania. Nie powinien dziwić więc fakt, że konieczność powierzenia go komuś obcemu, w pewien sposób zaburza wypracowaną dotychczas stabilizację, powodując po obu stronach – i dziecka, i rodziców – stany niepokoju i zmiennego nastroju. Reakcja ta wynika z ograniczonego zaufania rodziców do kompetencji opiekunki bądź znikomej wiedzy o działalności żłobka i praktykach pedagogiczno-wychowawczych, które są w programie rozwoju dzieci realizowane.

Ten stan nieufności i niepewności rodziców rezonuje w bardzo istotny sposób także na dziecko. Aby wesprzeć je na etapie tej zmiany i zapewnić maksymalne buforowanie napięć i zmian nastrojów z tego okresowo wynikających, rodzice muszą wykazać cierpliwość i zrozumienie. Dać dziecku, a w ten sposób także i sobie czas na adaptację do nowych warunków. Właściwe postępowanie i nastawienie pomagają ten etap przejść możliwie mało inwazyjnie i w atmosferze satysfakcji z wkraczania w nowe i niezwykle potrzebne dla zrównoważonego rozwoju dziecka, możliwości i wyzwania.

Obalamy mit – żłobek to nie przechowalnia!
Share Button

Żłobek to placówka, której statutowym założeniem jest wspierać rodziców  w opiece i wychowywaniu dzieci na czas ich nieobecności. I wbrew krzywdzącemu przekonaniu, którego echo jeszcze jest w świadomości społecznej słyszane, żłobek nie jest „przechowalnią”. Dzieci nie leżą całymi godzinami w łóżkach, oczekując na przyjście rodziców. Mają tu one zapewnioną opiekę i właściwie prowadzoną pracę wychowawczą, skoordynowaną z programem rozwoju i dbałości o kompetencje poznawczo – mentalne dzieci. Widać to wyraźnie w grupach dwu- i trzylatków. Grupa niemowlęca także jest tym objęta, z tą różnicą, że jest tu prowadzony inny rodzaj zabaw niż w pozostałych, zorientowanych bardziej na zajęcia z udziałem grupy. Tu tryb pracy z dziećmi jest bardziej indywidualny i jednostkowy, skupiony na systematycznej realizacji poszczególnych elementów programu, ale regulowany tempem aktywności dziecka.

Mamo, Tato – jestem!
Share Button

Pojawienie się dziecka na świecie jest w rodzinie jak cezura, to ogromnej skali wydarzenie i etap otwierający zupełnie nową kartę. Wszystko zaczyna inaczej funkcjonować. Tryb życia, priorytety są podporządkowane jednemu wektorowi – dziecku. Rodzice obserwują jak rośnie, zaczyna wypowiadać pierwsze sylaby, gaworzyć, siadać, wreszcie chodzić. Słyszą pierwsze pojedyncze słowa, proste zdania. Cieszą się z pierwszego ząbka. Kochają je. Chcą jak najwięcej spędzać z nim czasu i często nie są w stanie nawet dopuścić do myśli, że mógłby ich ktoś zastąpić. Ogrania ich strach i niepokój spowodowany perspektywą rozłąki. Czas jednak płynie nieubłaganie. Dziecko rośnie, a realia życia stawiają rodziców przed koniecznością podjęcia decyzji  próbującej znaleźć racjonalny kompromis między pracą a wychowywaniem maleństwa. I tu niestety w kontrpozycji do przywiązania do dziecka, miłości i niepokoju o nie, staje pilna i trudna do zignorowania potrzeba. Wymagania ekonomiczne rodziny i konieczność zapewnienia jej stabilności finansowej czy potrzeba realizacji zawodowej.

Następuje wielkie rozstrzyganie dylematu, co zrobić z dzieckiem? Babcia, opiekunka, dom, a może żłobek? Dzisiejsze babcie, to najczęściej jeszcze młode kobiety, które realizują się zawodowo. Nie zawsze też mają w sobie wolę zajmowania się wnukiem w trybie zbliżonym do pełnowymiarowego etatu, czyli regularna kilkugodzinna praca od poniedziałku do piątku z ewentualnym poślizgiem na weekend. Alternatywą w tej sytuacji jest więc albo opiekunka albo  żłobek.

O ile w przypadku tej pierwszej, rodzice mają pewność jednoosobowo skoncentrowanej opieki, o tyle w przypadku żłobka ta zostaje ona uzupełniona o niezwykle istotny w rozwoju dziecka element interakcji z rówieśnikami. Najpierw praca z dzieckiem ma charakter indywidualny, a z upływem czasu i wchodzenia dziecka w kontakt z otoczeniem jest ona stopniowo poszerzana o udział innych dzieci.

Między żłobkiem a nianią – czyli dylemat pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego młodych rodziców…
Share Button

Polska niezmiennie od wielu lat utrzymuje bardzo niepokojącą tendencję w rankingach dostępności usług opiekuńczych dla dzieci w wieku przedszkolnym i poniżej trzeciego roku życia. Średnio jedynie 2 proc. polskich dzieci w wieku do lat 3 ma dostęp do żłobka, co w zestawieniu UE plasuje Polskę na ostatnich pozycjach. Dla porównania w Danii i Francji opiekę poniżej 3 roku życia, ma zapewnione co drugie dziecko. W tej ostatniej natomiast z uwagi na wysoki wskaźnik dzietności,  państwo ponadto oferuje rodzicom bezpłatną i powszechnie dostępną edukację przedszkolną dla dzieci powyżej 3 lat. Korzystanie zaś z usług opiekunek w przypadku dzieci młodszych jest tu w dużej części utrzymywane ze środków publicznych. Podobny system wsparcia obowiązuje także w Finlandii. Funkcjonuje tam bardzo duża sieć przedszkoli i publicznych żłobków z powszechnym dostępem do miejsc, które rodzice finansują w bardzo symbolicznym stopniu.

W panoramie całej Unii Europejskiej Polska jest jedynym krajem, który w budżecie centralnym nie uwzględnia stałego funduszu finansującego publiczne usługi opiekuńcze. Pozyskanie miejsca w publicznym żłobku jest już traktowane w kategorii cudu, a umieszczenie dziecka w prywatnym często przekracza możliwości finansowe rodziców. I w ten sposób polityka prorodzinna wpisuje się w koło absurdu. Dalece niedostateczny i bardzo niespójny w rozwoju system opieki nad dziećmi stał się teraz strukturalnym problem rynku pracy. Mając na uwadze prognozy Eurostatu, które na przestrzeni następnych 40 lat mają doprowadzić nas do jednego z najgorszych wskaźników demograficznych krajów UE, podjęcie działań, które umożliwi zwiększenie dostępu do usług opieki nad dziećmi, a rodziców wesprze w powrocie do zatrudnienia jest już nie tylko niezbędne, ale niezwykle pilne.

Posiadanie małego dziecka nie tylko mocno ogranicza szanse podjęcia pracy, ale też radykalnie obniża  prawdopodobieństwo utrzymania dotychczasowego zatrudnienia. Praktyka i badania jednoznacznie wskazują, że grupą najbardziej obciążoną konsekwencjami rodzicielstwa są kobiety. Aby nie dopuścić do utrwalania tendencji ich okresowego, a nawet długoterminowego wykluczenia z dostępu do zatrudnienia, ważne jest uruchomienie działań dążących do stworzenia im warunków powrotu na rynek pracy.

Potrzebę takie wsparcia dostrzega Europejski Fundusz Społeczny. Zgodnie z założeniami Planu Działania dla Priorytetu I Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki „Zatrudnienie i integracja społeczna” przewidziane zostało Działanie 1.5 PO KL „Wspieranie rozwiązań na rzecz godzenia życia zawodowego i rodzinnego”, w ramach którego podmioty mogą starać się o dofinansowanie.